TUVALET EĞİTİMİ NASIL OLMALIDIR?

Yeni bir alışkanlık kazanmak yetişkinler için ne kadar zor ise çocuk için de aynı zorluktadır; dolayısıyla tuvalet eğitimi de çocuk için yeni bir alışkanlıktır. Bu süreçte onu anlamalı ve yardımcı olmalıyız. Tuvalet eğitimi sırasında çocukla iletişim kurarken çocuğun dünyasında yeni bir başlangıç olduğunu kabul etmeli, daha önceki yaşamında çocuğun altını ıslatmaktan keyif aldığını unutmamalıyız. Çocuk tuvaletini yaparken haz alır, keyiflenir, mutlu olur, yüzünde bir memnuniyet ifadesi görülür. Tuvalet eğitimi çocuğun bu hazzının son bulmasıdır, dolayısıyla bu çocuk için kabullenmesi zor bir süreçtir.

Peki bu süreçte çocuk bunu nasıl kabullenir ve ilerleyen yaşamında nasıl devam ettirir?

İnsan fizyolojisi bir takım yaş dönemlerine geldiğinde fiziki ve psikolojik olarak o süreci yaşamaya meyillidir, çocuğun tuvalet eğitimi süreci başladığında çocuk bu fizyolojik yapının bir aynası gibi zamanın geldiğinin sinyalini bize verir!

Tuvalet eğitimi 18 aydan başlayan ve dört yaşa gelmeden de son bulması gereken bir dönemdir. 3,5-4 yaşına gelen çocuk eğer bu yaşa kadar bu alışkanlığı edinemedi ise bundan sonraki yaşlarda çocuğun mutlaka uzman kişilerden destek alması gerekir.

Çocuğun tuvalet eğitimine hazır olup olmadığını anlayabilmemiz için, çocuğun bize verdiği sinyalleri iyi takip etmemiz gerekir. Çocuğun fizyolojik yapısının eğitime hazır olması ‘‘Tutma-Bırakma’’ davranışı için sfinkter kaslarının olgunlaşmış olması gerekir. Bireysel farklılıklar olmakla birlikte ortalama 18 aydan itibaren bu kaslar gelişir, bu gelişim kimi çocuklarda 19. ay kimilerinde ise 36. ayda gerçekleşir. Bu kasların olgunlaşması çocuğun hazır bulunuşluk düzeyi ile ilgilidir. Bu kasların olgunlaştığı sinyalini ise bize yine çocuk verir:

-Tuvaletini yaparken beklemeye başlar, yapmadan önce ya da yaptıktan sonra haber verir.

-Gizlenir, gizlenerek yapılması gereken bir şey olduğunu anlar. Bu gizlenmeleri normal karşılamalı ve kırıcı sözler söylememeliyiz.

-Tuvaleti geldiğinde anneye anlatmaya çalışır ya da tuvalete doğru koşmaya çalışır.

Bütün bu sinyaller çocuğunuzun tuvalet eğitimine hazır olduğunu gösterir.

Bu aşamada çocuğun bezini kontrol etmeliyiz. Ortalama 20 ila 30 dakika kuru kalabiliyor, gece kuru kalka biliyor olması gerekir.

Çocuk alışsın diye evde çıplak dolaştırmak doğru değildir; çünkü tuvalet eğitiminin bir diğer alışkanlığı da iç çamaşırı kullanma alışkanlığıdır. Özellikle gizli yapılması gereken bir şeyi olduğu hissini vererek mahremiyet eğitiminin oluşmasına dikkat etmeliyiz. Bu sürece çocuk kadar annenin de hazır olması gerekir. Yatakların, halıların kirlenebileceği unutulmamalıdır! Annenin bu duruma psikolojik olarak hazır olması gerekir. Çocuğa kızmak doğru değildir. “Yine mi altına yaptın sen! Kaç kere söylüyorum tuvalete git diye!” gibi ifadelerle ses yükseltmek, doğru değildir. Araştırmalar çocuğun 0-6 yaş döneminde kişilik gelişiminin büyük çoğunluğunun oturduğu dönem olduğunu söylemektedir. Baskılanarak verilen eğitimlerde çocuğun kişilik yapısı olumsuz etkilenir. Freud’a göre bu dönemde problem yaşayanlar ileriki yaşamlarında karşı gelme, öfke eğilimli bireyler haline gelebilirler. Freud’a göre psikoseksüel gelişim dönemlerinden olan anal dönemin bağımlılıktan kurtulma, bağımsızlığı kazanma olduğunu savunur. Baskılamak nasıl yanlış bir tutum ise çok fazla önemsemek de yanlış bir tutumdur. Baby shower partileri; çok uçta sevinç gösterileri de yanlış bir tutumdur, olmamalıdır. Basit ödüller verilebilir, “aferin” gibi destekleyici ifadeler kullanılarak heveslendir ebilirsiniz veya sevindiğinizi belli edebilirsiniz.

Çocuğumuzu çok iyi tanımamız gerekir, çünkü tuvalet eğitimi sadece tuvaletini yapma eyleminden ibaret değildir. Ayni zamanda taharet ve el temizliğini de yapması gerekir. El yıkama, sifonu çekme davranışlarını bilmelidir. Eğitimden önce çocuğu heveslendirmek adına birlikte alışverişe çıkıp lazımlık, tuvalet eğitimini anlatan kitap, tuvaletini yapan oyuncak bebek alınabilir; ya da evdeki bir oyuncağıyla tuvalete gidilebilir ilk önce onun üzerinden nasıl oturması gerektiği gösterilebilir.

Çocuklar kendi vücutlarından çıkan şeyleri önemseyebilir, bırakmak istemeyebilir bu normaldir küçümseyen sözler söylenmemeli. Onun için tuvalet korkunç olabilir, tuvaletini yapan çocuk resimleri yapıştırılabilir. Eğer eğitimi direk klozet üzerinden vermek istiyorsanız mutlaka klozet aparatı tercih etmelisiniz ve aparatın ayak basamağı da olmalıdır. Bu konuda piyasada oldukça fazla seçenek bulunmaktadır aile bütçenize göre bir tanesini alabilirsiniz. Dikkat etmemiz gereken noktalar:

-Çocuk tuvalete istediği zaman rahatça gitmeli, düşmekten korkmamalıdır.

-Tek başına erişebileceği boyda olmalı, aparat takılmalıdır.

-Lazımlık her yere taşınmamalı sabit bir yeri olmalıdır.

-Tuvalet eğitimine yazın başlanması daha uygundur. Soğuk havalar çocuğu hasta edebilir, üstünü çıkarmak istemeyebilir.

Bazı uzmanlar tuvalet eğitiminde farklı bir yaklaşım sergilerler, bu yaklaşım iki aşamadan oluşur:

1. Aşamada: Çocuk altına yaptığında bir kaç dakika ıslak bırakmak ve rahatsız olmasını sağlamak. Alıştırma külodu bu aşamada kullanılabilir, artık bez bağlanmaz. Çocuğa sık sık hatırlatılır.

2. Aşamada: Tuvalete davet edilir (Burada çocuğun tuvaletini yapmaya başladığı zaman kastedilmektedir). Tuvalete gitme teklif edilmeli, hayır dediğinde ise zorlanmamalıdır.

Tuvalet eğitimi süreci ebeveyn için atlatılması gereken önemli bir süreçtir. Aileler kendi çocuğuna ve bütçesine uygun bir yöntem seçmeli, kendi tercihini kendisi yapmalı, eğitime daha sonra başlamalıdır. Yapılan yanlış uygulamalar bu sürecin içinden çıkılmaz hale sokabilir çok çaresiz kaldığında bir uzmana danışılmalıdır.

Unutmayalım ki çocuğumuzu en iyi biz tanırız ilgi ve ihtiyaçlarını biliriz, çocuğun mizacına göre doğru yöntemi seçmeliyiz. Bu süreçteki tüm ebeveynlere kolaylıklar dilerim…

Çocuk Gelişimci

Sümeyya Şentürk

Soru, Görüş Ve Önerileriniz için:

smyysntrk@hotmail.com

Bu haber 1.000 kez okundu.